Relacja z międzynarodowych warsztatów konserwatorskich
Ogłoszenie
Historyczna architektura drewniana oraz drewniane artefakty stanowią wspólne europejskie dziedzictwo kulturowe, którego podatność na zniszczenie stała się szczególnie widoczna w obliczu rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie. W tym kontekście w dniach od 17 do 24 kwietnia 2026 roku w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej odbyły się warsztaty „Safeguarding Historical Wooden Architecture in Times of War”. Uczestnikami byli pracownicy skansenów we Lwowie i Kolbuszowej oraz specjaliści z Polski i Niemiec. Celem wydarzenia było wsparcie koleżanek i kolegów ze Lwowa, a jednocześnie poznanie ich doświadczeń związanych z wyzwaniami, jakie wojna stawia przed działalnością muzealną.
Warsztaty koncentrowały się wokół czterech zagadnień: tradycyjnych technik ciesielskich zgodnych z zasadami ochrony zabytków, cyfrowej dokumentacji obiektów historycznych, analizy zniszczeń i restauracji małych obiektów oraz strategii edukacji muzealnej. Wprowadzające wykłady poświęcone tym zagadnieniom zostały uzupełnione o wystąpienia dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego w warunkach skansenu, znaczenia badań historyczno-architektonicznych dla ochrony historycznej architektury drewnianej oraz kształcenia przyszłych specjalistów ochrony zabytków na Politechnice Lwowskiej. Podczas kilkudniowych warsztatów uczestnicy pracowali w grupach nad konkretnymi obiektami, poznawali urządzenia, programy, techniki i metody, dyskutowali nad możliwymi rozwiązaniami na podstawie konkretnych przykładów oraz wdrażali je w praktyce.
Warsztaty koncentrowały się wokół czterech zagadnień: tradycyjnych technik ciesielskich zgodnych z zasadami ochrony zabytków, cyfrowej dokumentacji obiektów historycznych, analizy zniszczeń i restauracji małych obiektów oraz strategii edukacji muzealnej. Wprowadzające wykłady poświęcone tym zagadnieniom zostały uzupełnione o wystąpienia dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego w warunkach skansenu, znaczenia badań historyczno-architektonicznych dla ochrony historycznej architektury drewnianej oraz kształcenia przyszłych specjalistów ochrony zabytków na Politechnice Lwowskiej. Podczas kilkudniowych warsztatów uczestnicy pracowali w grupach nad konkretnymi obiektami, poznawali urządzenia, programy, techniki i metody, dyskutowali nad możliwymi rozwiązaniami na podstawie konkretnych przykładów oraz wdrażali je w praktyce.
Szczególne znaczenie miały relacje koleżanek i kolegów ze Lwowa. Pokazały one w poruszający sposób, jak bardzo zmieniła się działalność muzeum w warunkach wojny. Dotyczy to zarówno finansowania muzeum i ochrony obiektów architektonicznych oraz zbiorów, jak i nowego rozumienia roli muzeum, które postrzega siebie jako aktywną część społeczeństwa codziennie mierzącego się z rzeczywistością i konsekwencjami wojny. Dla Ukraine Art Aid Center oraz Instytutu Polonika bezpośrednia wymiana doświadczeń z koleżankami i kolegami ze Lwowa umożliwiła uzyskanie cennych informacji o aktualnych potrzebach na miejscu.
Połączenie teorii, pracy praktycznej i intensywnej wymiany doświadczeń okazało się bardzo owocne i sprzyjało budowaniu trwałej współpracy. Podczas dyskusji podsumowującej wyrażono potrzebę dalszego pogłębiania poruszanych tematów, zwłaszcza w odniesieniu do widoczności muzeów oraz wyzwań klimatycznych związanych z ochroną architektury drewnianej i materiałów restauratorskich.
Połączenie teorii, pracy praktycznej i intensywnej wymiany doświadczeń okazało się bardzo owocne i sprzyjało budowaniu trwałej współpracy. Podczas dyskusji podsumowującej wyrażono potrzebę dalszego pogłębiania poruszanych tematów, zwłaszcza w odniesieniu do widoczności muzeów oraz wyzwań klimatycznych związanych z ochroną architektury drewnianej i materiałów restauratorskich.
Wydarzenie było rezultatem międzynarodowej współpracy pomiędzy Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu w Kolonii (Niemcy), Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej (Polska), Muzeum Architektury Ludowej i Życia Wiejskiego im. Klymentija Szeptyckiego we Lwowie (Ukraina), Ukraine Art Aid Center e.V. z siedzibą w Berlinie oraz Narodowym Instytutem Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą – Polonika. Realizacja warsztatów była możliwa dzięki wsparciu instytucji partnerskich oraz hojnej dotacji Fundacji Sztuki Ernsta von Siemensa w ramach programu wsparcia dla Ukrainy oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego. Wszystkim zaangażowanym instytucjom oraz wszystkim koleżankom i kolegom, którzy swoją aktywną współpracą przyczynili się do sukcesu tych warsztatów, składamy serdeczne podziękowania.
Fot. Wojciech Dulski
16
zdjęć
Fot. Katja Bernhardt
8
zdjęć
