Niezwykła szopka Jana Kogutka z Trzebowniska
Muzealne zbiory zostały w tym roku powiększone o składającą się z kilkudziesięciu elementów szopkę bożonarodzeniową wykonaną przez Jana Kogutka – ludowego rzeźbiarza z Trzebowniska. Szopkę można podziwiać w kościele z Rzochowa pw. św. Marka Ewangelisty w Parku Etnograficznym Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.
Jan Kogutek (1951-2022) urodził się i mieszkał w Trzebownisku. Przez ponad dwadzieścia lat zajmował się rzeźbą w drewnie oraz metaloplastyką. Był samoukiem. Inspirację do jego twórczości stanowiło wiejskie życie. Wykonywane przez niego rzeźby przedstawiały dawne zajęcia gospodarskie, a do swoich prac metaloplastycznych wykorzystywał stare narzędzia rolnicze. Rzeźbił przeważnie zimą, ponieważ latem pracował w gospodarstwie. Tworzył przede wszystkim w drewnie lipowym, ale wykorzystywał także gruszę i czarny dąb.
W muzealnym archiwum znajduje się wywiad z Janem Kogutkiem, przeprowadzony w 2014 roku w ramach projektu badawczego „Folklor Rzeszowiaków – obraz przemian”. Jak sam twierdził, aby rzeźbić musi być wena i spokój. Każda wykonana przez niego rzeźba była wyjątkowa: nie da się zrobić jednakowych, chyba żeby jaką masówkę robić, ale moje są każda inna. Bardzo był związany z wykonanymi przez siebie figurami. Jak sam przyznawał, rzeźbił dla siebie i zaspokojenia własnej pasji, o której mieli nie widzieć nawet sąsiedzi twórcy.
Jan Kogutek (1951-2022) urodził się i mieszkał w Trzebownisku. Przez ponad dwadzieścia lat zajmował się rzeźbą w drewnie oraz metaloplastyką. Był samoukiem. Inspirację do jego twórczości stanowiło wiejskie życie. Wykonywane przez niego rzeźby przedstawiały dawne zajęcia gospodarskie, a do swoich prac metaloplastycznych wykorzystywał stare narzędzia rolnicze. Rzeźbił przeważnie zimą, ponieważ latem pracował w gospodarstwie. Tworzył przede wszystkim w drewnie lipowym, ale wykorzystywał także gruszę i czarny dąb.
W muzealnym archiwum znajduje się wywiad z Janem Kogutkiem, przeprowadzony w 2014 roku w ramach projektu badawczego „Folklor Rzeszowiaków – obraz przemian”. Jak sam twierdził, aby rzeźbić musi być wena i spokój. Każda wykonana przez niego rzeźba była wyjątkowa: nie da się zrobić jednakowych, chyba żeby jaką masówkę robić, ale moje są każda inna. Bardzo był związany z wykonanymi przez siebie figurami. Jak sam przyznawał, rzeźbił dla siebie i zaspokojenia własnej pasji, o której mieli nie widzieć nawet sąsiedzi twórcy.
Jan Kogutek przez wiele lat wykonywał rzeźby do bożonarodzeniowej szopki. Większość z nich przedstawia dawne wiejskie zawody – wśród nich można zobaczyć kowala, kołodzieja, oracza z zaprzęgniętymi wołami, kobietę ubijającą masło czy mężczyznę wykonującego kiczki. Wśród rzeźb znalazł się także piaskarz z galarem, który miał upamiętnić wydobywanie piasku z rzeki w Trzebownisku: mój ojciec woził piasek z Wisłoka, to zrobiłem galar z czarnego dębu, parę koni i wóz którym woziliśmy piasek. Szopka składa się z ponad czterdziestu elementów. Jego prace cechują się prostotą, autentycznością oraz wyjątkową wrażliwością na szczegół.
Rodzina Jana Kogutka, zgodnie z życzeniem twórcy, przekazała w tym roku szopkę do zbiorów Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej. Obecnie jest ona wystawiona w kościele pw. św. Marka Ewangelisty z Rzochowa w Parku Etnograficznym naszego muzeum i oglądana przez grupy szkolne biorące udział w lekcji muzealnej „Wokół świątecznego stołu – Wigilia w skansenie”. W przedświąteczną niedzielę szopka będzie udostępniona do zwiedzania wszystkim zainteresowanym. Zapraszamy!
Rodzina Jana Kogutka, zgodnie z życzeniem twórcy, przekazała w tym roku szopkę do zbiorów Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej. Obecnie jest ona wystawiona w kościele pw. św. Marka Ewangelisty z Rzochowa w Parku Etnograficznym naszego muzeum i oglądana przez grupy szkolne biorące udział w lekcji muzealnej „Wokół świątecznego stołu – Wigilia w skansenie”. W przedświąteczną niedzielę szopka będzie udostępniona do zwiedzania wszystkim zainteresowanym. Zapraszamy!
Bibliografia
- Archiwum Naukowe MKL w Kolbuszowej: Trzebownisko, KJ, MKL-AE 554/8.
- Hemon A., Sztuka ludowa, plastyka obrzędowa [w:] Folklor Rzeszowiaków – obraz przemian, Kolbuszowa 2018.
- Informacje przekazane przez rodzinę Jana Kogutka.
