Konferencja naukowa „Polsko-ukraińskie sąsiedztwo w perspektywie etnograficznej”
W dniach 8–9 października 2026 r. odbędzie się konferencja naukowa „Polsko-ukraińskie sąsiedztwo w perspektywie etnograficznej” organizowana przez Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej oraz Muzeum Kresów w Lubaczowie. Wydarzenie poświęcone będzie dziedzictwu kulturowemu pogranicza.
Konferencja stworzy przestrzeń do spotkania badaczy reprezentujących różne ośrodki naukowe i instytucje kultury z Polski i Ukrainy. Pierwszy dzień obrad będzie miał miejsce w dworze z Brzezin na terenie Parku Etnograficznego Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej i w jego trakcie wystąpienia poświęcone będą przede wszystkim obszarowi zainteresowania Muzeum – powiatowi leżajskiemu i przeworskiemu i – szerzej – zachodniej części Nadsania. Przed rozpoczęciem obrad nastąpi wręczenie Nagród Województwa Podkarpackiego im. Franciszka Kotuli, natomiast po ich zakończeniu, o 16.15, w parku etnograficznym pojawi się nowy obiekt – razem z uczestnikami konferencji zawiesimy kapliczkę greckokatolicką z Wólki Łamanej. Dzień zakończymy o 17.30 w kościele z Rzochowa, gdzie zespół Krajka zaprezentuje pieśni z nadsańskiego pogranicza.
Drugiego dnia obrady przeniosą się do Zespołu Cerkiewnego w Radrużu – Oddziału Muzeum Kresów w Lubaczowie. Wystąpienia poświęcone będą pograniczu w szerszym ujęciu. Ważną część wystąpień stanowić będą te poświęcone architekturze i zagadnieniom związanym z konserwacją.
Na zakończenie będzie można wziąć udział w kuratorskim oprowadzaniu po wystawie „Andrzej Żygadło. Prześwit”.
Konferencja odbywa się pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Podkarpackiego oraz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego Oddziału w Rzeszowie i jest dofinansowana ze środków budżetu Województwa Podkarpackiego.
Konferencja stworzy przestrzeń do spotkania badaczy reprezentujących różne ośrodki naukowe i instytucje kultury z Polski i Ukrainy. Pierwszy dzień obrad będzie miał miejsce w dworze z Brzezin na terenie Parku Etnograficznego Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej i w jego trakcie wystąpienia poświęcone będą przede wszystkim obszarowi zainteresowania Muzeum – powiatowi leżajskiemu i przeworskiemu i – szerzej – zachodniej części Nadsania. Przed rozpoczęciem obrad nastąpi wręczenie Nagród Województwa Podkarpackiego im. Franciszka Kotuli, natomiast po ich zakończeniu, o 16.15, w parku etnograficznym pojawi się nowy obiekt – razem z uczestnikami konferencji zawiesimy kapliczkę greckokatolicką z Wólki Łamanej. Dzień zakończymy o 17.30 w kościele z Rzochowa, gdzie zespół Krajka zaprezentuje pieśni z nadsańskiego pogranicza.
Drugiego dnia obrady przeniosą się do Zespołu Cerkiewnego w Radrużu – Oddziału Muzeum Kresów w Lubaczowie. Wystąpienia poświęcone będą pograniczu w szerszym ujęciu. Ważną część wystąpień stanowić będą te poświęcone architekturze i zagadnieniom związanym z konserwacją.
Na zakończenie będzie można wziąć udział w kuratorskim oprowadzaniu po wystawie „Andrzej Żygadło. Prześwit”.
Konferencja odbywa się pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Podkarpackiego oraz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego Oddziału w Rzeszowie i jest dofinansowana ze środków budżetu Województwa Podkarpackiego.
Program konferencji
8 pażdziernika
Park Etnograficzny Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
9.15 ─ 9.45 Rejestracja uczestników
9.45 ─ 10.00 Oficjalne rozpoczęcie i powitanie gości
10.00 ─ 11.00 Wręczenie Nagród Województwa Podkarpackiego im. Franciszka Kotuli
Sesja I
11.15 ─ 12.15
Roman Szałajko, regionalista
Wielokulturowość wsi pogranicza województw lwowskiego i lubelskiego w okresie międzywojennym na przykładzie wsi Kuryłówka
dr Tomasz Bereza, Instytut Pamięci Narodowej oddział Rzeszów
Wprowadzenie kart rozpoznawczych w okupacyjnym powiecie jarosławskim (Kreis Jaroslau) Generalnego Gubernatorstwa (październik 1941 r.– lipiec 1943 r.). Grekokatolicy w obliczu deklaracji przynależności narodowej
Mikołaj Witkowski, Uniwersytet Warszawski
Transetniczne więzi wobec powojennej przemocy we wsiach powiatu jarosławskiego i przeworskiego. Od kruchości do rezyliencji społecznej
12.15 ─ 12.45 Przerwa kawowa
Sesja II
12.45 ─ 13.45
prof. dr hab. Kazimierz Sikora, Uniwersytet Jagielloński
Polskie gwary zachodniej części Nadsania
prof. dr. hab. Jan Pisuliński, Uniwersytet Rzeszowski
Powojenne przesiedlenia ludności ukraińskiej z województwa rzeszowskiego.
ks. Paweł Szady, Proboszcz Parafii Greckokatolickiej p.w. Przemienienia Pańskiego w Jarosławiu
Kult jarosławskiej ikony Brama Miłosierdzia
13.45 – 14.45 Przerwa obiadowa
Sesja III
14.45 ─ 15.45
Magdalena Fołta, Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
Badania terenowe na Pograniczu Nadsańskim realizowane przez Dział Etnograficzny Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
dr Janusz Radwański, Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
Żegnamy cię teraz, gdy cie łodejść mamy. Nadsanie we wspomnieniach deportowanych
dr Tomasz Kosiek, Uniwersytet Rzeszowski
Doświadczenie powrotów na ziemie ojców. O pamięci migracji powrotnych po Akcji Wisła w wybranych narracjach biograficznych.
16.15 – 17.15 Zawieszenie kapliczki greckokatolickiej z Wólki Łamanej – nowego obiektu w parku etnograficznym w Kolbuszowej
17.30 – 18.30 Koncert zespołu Krajka w kościele z Rzochowa
9 października 2026 r.
Muzeum Kresów w Lubaczowie – Zespół Cerkiewny w Radrużu
Sesja I
11.00 – 11.40
Zoriana Cypyszewa, Państwowe Naukowe Centrum Ochrony Dziedzictwa Kulturowego przed Katastrofami Technogennymi
Higiena jamy ustnej w ludowej kulturze Karpat i Polesia: aspekt porównawczy
dr Serhij Cypyszew, Muzeum Architektury i Życia Codziennego im. Klemensa Szeptyckiego we Lwowie
Zwyczaje i wierzenia żniwiarskie w ukraińskiej części Polesia Zachodniego
11.40 Dyskusja
Sesja II
12.00 – 12.40
dr Wiktor Melnyk, Uniwersytet Narodowy „Politechnika Lwowska”
Bruśnieński ośrodek kamieniarski – problemy restauracji
Joanna Głaz, Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
Prace konserwatorskie jako forma ochrony wspólnego dziedzictwa kulturowego na przykładzie sztuki sepulkralnej cmentarzy w Radrużu i Nowym Bruśnie
12.40 Dyskusja
13.00 ─ 13.30 Przerwa kawowa
Sesja III
13.30 – 14.50
Janusz Mazur, Muzeum Kresów w Lubaczowie
Od idei do realizacji. Uliczka małomiasteczkowa w Parku Historyczno-Etnograficznym „Przygródek – wspólnota kultur” w Zespole Zamkowo-Parkowym w Lubaczowie
Andrzej Żygadło, Społeczny Ośrodek Dokumentacji Zabytków przy Ruskiej Bursie w Gorlicach
Architektura cerkiewna na pograniczu Rzeszowiacko-Nadsańskim
Jarosław Giemza, Muzeum-Zamek w Łańcucie
Funkcjonalność i liturgiczny charakter architektury cerkiewnej w rejonie Nadsania.
dr inż. Eugeniusz Zawałeń, Archidiecezjalny Konserwator Zabytków w Archidiecezji Przemysko-Warszawskiej Kościoła Greckokatolickiego w Polsce
Drewniane cerkwie a kościoły Nadsania. Wybrane zagadnienia konstrukcyjne i konserwatorskie.
14.50 Dyskusja
15.15 – 16.15 Przerwa obiadowa
16.15 – 17.15 Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Andrzej Żygadło. Prześwit”
Park Etnograficzny Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
9.15 ─ 9.45 Rejestracja uczestników
9.45 ─ 10.00 Oficjalne rozpoczęcie i powitanie gości
10.00 ─ 11.00 Wręczenie Nagród Województwa Podkarpackiego im. Franciszka Kotuli
Sesja I
11.15 ─ 12.15
Roman Szałajko, regionalista
Wielokulturowość wsi pogranicza województw lwowskiego i lubelskiego w okresie międzywojennym na przykładzie wsi Kuryłówka
dr Tomasz Bereza, Instytut Pamięci Narodowej oddział Rzeszów
Wprowadzenie kart rozpoznawczych w okupacyjnym powiecie jarosławskim (Kreis Jaroslau) Generalnego Gubernatorstwa (październik 1941 r.– lipiec 1943 r.). Grekokatolicy w obliczu deklaracji przynależności narodowej
Mikołaj Witkowski, Uniwersytet Warszawski
Transetniczne więzi wobec powojennej przemocy we wsiach powiatu jarosławskiego i przeworskiego. Od kruchości do rezyliencji społecznej
12.15 ─ 12.45 Przerwa kawowa
Sesja II
12.45 ─ 13.45
prof. dr hab. Kazimierz Sikora, Uniwersytet Jagielloński
Polskie gwary zachodniej części Nadsania
prof. dr. hab. Jan Pisuliński, Uniwersytet Rzeszowski
Powojenne przesiedlenia ludności ukraińskiej z województwa rzeszowskiego.
ks. Paweł Szady, Proboszcz Parafii Greckokatolickiej p.w. Przemienienia Pańskiego w Jarosławiu
Kult jarosławskiej ikony Brama Miłosierdzia
13.45 – 14.45 Przerwa obiadowa
Sesja III
14.45 ─ 15.45
Magdalena Fołta, Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
Badania terenowe na Pograniczu Nadsańskim realizowane przez Dział Etnograficzny Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
dr Janusz Radwański, Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
Żegnamy cię teraz, gdy cie łodejść mamy. Nadsanie we wspomnieniach deportowanych
dr Tomasz Kosiek, Uniwersytet Rzeszowski
Doświadczenie powrotów na ziemie ojców. O pamięci migracji powrotnych po Akcji Wisła w wybranych narracjach biograficznych.
16.15 – 17.15 Zawieszenie kapliczki greckokatolickiej z Wólki Łamanej – nowego obiektu w parku etnograficznym w Kolbuszowej
17.30 – 18.30 Koncert zespołu Krajka w kościele z Rzochowa
9 października 2026 r.
Muzeum Kresów w Lubaczowie – Zespół Cerkiewny w Radrużu
Sesja I
11.00 – 11.40
Zoriana Cypyszewa, Państwowe Naukowe Centrum Ochrony Dziedzictwa Kulturowego przed Katastrofami Technogennymi
Higiena jamy ustnej w ludowej kulturze Karpat i Polesia: aspekt porównawczy
dr Serhij Cypyszew, Muzeum Architektury i Życia Codziennego im. Klemensa Szeptyckiego we Lwowie
Zwyczaje i wierzenia żniwiarskie w ukraińskiej części Polesia Zachodniego
11.40 Dyskusja
Sesja II
12.00 – 12.40
dr Wiktor Melnyk, Uniwersytet Narodowy „Politechnika Lwowska”
Bruśnieński ośrodek kamieniarski – problemy restauracji
Joanna Głaz, Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
Prace konserwatorskie jako forma ochrony wspólnego dziedzictwa kulturowego na przykładzie sztuki sepulkralnej cmentarzy w Radrużu i Nowym Bruśnie
12.40 Dyskusja
13.00 ─ 13.30 Przerwa kawowa
Sesja III
13.30 – 14.50
Janusz Mazur, Muzeum Kresów w Lubaczowie
Od idei do realizacji. Uliczka małomiasteczkowa w Parku Historyczno-Etnograficznym „Przygródek – wspólnota kultur” w Zespole Zamkowo-Parkowym w Lubaczowie
Andrzej Żygadło, Społeczny Ośrodek Dokumentacji Zabytków przy Ruskiej Bursie w Gorlicach
Architektura cerkiewna na pograniczu Rzeszowiacko-Nadsańskim
Jarosław Giemza, Muzeum-Zamek w Łańcucie
Funkcjonalność i liturgiczny charakter architektury cerkiewnej w rejonie Nadsania.
dr inż. Eugeniusz Zawałeń, Archidiecezjalny Konserwator Zabytków w Archidiecezji Przemysko-Warszawskiej Kościoła Greckokatolickiego w Polsce
Drewniane cerkwie a kościoły Nadsania. Wybrane zagadnienia konstrukcyjne i konserwatorskie.
14.50 Dyskusja
15.15 – 16.15 Przerwa obiadowa
16.15 – 17.15 Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Andrzej Żygadło. Prześwit”
Organizatorzy
Partner
Patronat honorowy
Patronat medialny
