Publikacje popularnonaukowe i naukowe

 

Grochem o kuchnię

Pod redakcją Izabeli Wodzińskiej i Urszuli Rzeszut-Baran, Kolbuszowa 2016

Tematem „Grochem o kuchnię”, trzeciej już książki kucharskiej wydanej przez nasze Muzeum, są rośliny strączkowe. Janina Olszowy, niezrównana znawczyni kuchni regionalnej, tym razem pokazuje nam, że z grochu, fasoli i bobu można zrobić wszystko: od zup przez dania główne po desery. Wszystkie przepisy zostały przetestowane przez uczestników warsztatów o tej samej nazwie, prowadzonych przez Babcię Janinę w zabytkowej szkole z Trzebosi na terenie naszego skansenu.

Większość potraw opisanych w książce jest bezmięsna, toteż w książce znajdziemy także tekst Groch z kapustą, czyli o strączkowych w jarskiej kuchni autorstwa Izabeli Wodzińskiej. Mówi on zarówno o wykorzystywaniu w kuchni różnych epok bobu, grochu i fasoli, jak i o początkach wegetarianizmu w Polsce i nie tylko. Całości dopełnia zbiór przysłów związanych z roślinami strączkowymi, a także dobre rady Janiny Olszowy pozwalające na lepsze wykorzystanie ich w kuchni.

Podobnie jak poprzednie nasze książki kucharskie, także i ta ma wygodną formę kołonotatnika.

Publikacja jest dostępna w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej za 12 złotych. 

Spis treści:

Słowo wstępu - Jacek Bardan
Groch z kapustą, czyli o strączkowych w polskiej kuchni - Izabela Wodzińska
Przepisy i przypisy babci Janiny, czyli grochem o kuchnię - Janina Olszowy

Zupy

Zupa fasolowo-szparagowa z rzepą
Zupa wczesnego lata
Zupa z mieszanych warzyw strączkowych
Kartoflanka z bobem i kolendrą
Zupa krem z zielonego groszku
Wykwintna zupa z soczewicy

Dania główne

Młody bób z mielonym mięsem
Gulasz z fasolą "jaś"
Bób w śmietanie z majerankiem i cząbrem
Gulasz z kurczaka z cieciorką (ciecierzycą)
Kugel ziemniaczany z sosem grochowym
Kotlet z grochu

Desery

Tort fasolowy
Ciasto półkruche z masą fasolowo-orzechową i suszonymi śliwkami
Zawijac z kąpieli z nadzieniem fasolowo-kakaowym i ucieraną różą
Zapiekana fasola "jaś" na słodko
Biszkopt fasolowy
Rolada biszkoptowa z masą fasolową i suszoną żurawiną

 

Nasze kasze

Pod redakcją Izabeli Wodzińskiej i Urszuli Rzeszut-Baran, Kolbuszowa 2014

Nasze Kasze to niezwykła książka kucharska będąca zwieńczeniem warsztatów kulinarnych, które odbywały się w naszym skansenie od czerwca do listopada 2014 roku pod tą samą nazwą. W czasie zajęć prowadzonych przez Janinę Olszowy – ekspertkę w dziedzinie regionalnej kuchni – uczestnicy przyrządzili 18 potraw. Przepisy na nie i na inne dania z kasz znalazły się w naszej publikacji.

Janina Olszowy przygotowała pomysły na różnorodne potrawy: od zup przez drugie dania aż po desery. Łączy je jedno: do przygotowania wszystkich będą potrzebne kasze. Całości dopełnia tekst Janiny Olszowy o zaletach kasz w kuchni, artykuł Izabeli Wodzińskiej o kaszy w kulturze polskiej i nie tylko, a także wstęp Jacka Bardana.

Rozmiary książki i forma kołonotatnika sprawiają, że jest bardzo poręczna w kuchni.

Publikację można nabyć w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej za 12 złotych lub w sklepiku online.

Spis treści:

Słowo wstępu - Jacek Bardan
Kasza w polskiej kuchni - Izabela Wodzińska
Przepisy i przypisy babci Janiny, czyli Nasze kasze - Janina Olszowy

Zupy

Zupa z pęczku (pęcaku) i fasoli
Krupnik z kaszą jęczmienną i z miętą
Staropolski krupnik z kasy jaglanej z grzybami
Krupnik wykwintny ze świeżymi grzybami
Kapuśniak z kaszą jaglaną i kaca połami
Polewka na wołowinie z kaszą perłową

Dania główne

Czulent z kaszą gryczaną i fasolą „Jaś”
Zapiekanka z kaszy gryczanej z serem białym, śliwkami i laskowymi orzechami
Gołąbki z kaszy gryczanej lub pęczku
Kasza gryczana z boczkiem i śliwkami
Pierogi z kaszanką i kapustą kiszoną
Pierogi z kaszą jaglaną i serem

Desery

Biszkopt z kaszy manny
Ciastka owsiane z bakaliami – owsianki
Lasowiacki kasiak (jaglok)
Kasza krakowska po królewsku
Słodka zapiekanka z kaszy jaglanej
Suszone śliwki w płatkach owsianych

 

 

Źródła kultury ludowej Puszczy Sandomierskiej

Pod redakcją Krzysztofa Ruszla, Kolbuszowa 2014

 "Źródła kultury ludowej Puszczy Sandomierskiej" to obszerna publikacja będąca pokłosiem szczegółowych badań terenowych. Miały one na celu jak najlepsze poznanie źródeł kultury wsi z terenu Puszczy w jej licznych aspektach. W latach 2008–2014 badacze dotarli do wsi w regionach: leżajskim, niżańskim, bojanowskim, ropczyckim, mieleckim i kolbuszowskim. W każdym z nich prowadzono wywiady, robiono zdjęcia, w każdym też powstawały filmy dotyczące wybranych elementów kultury ludowej.

Książka zawiera syntezę imponującego materiału, na który złożyły się setki godzin nagrań i tysiące zdjęć. Artykuły dotyczą najróżniejszych aspektów kultury puszczańskich wsi – od gospodarki leśnej przez obrzędowość po folklor muzyczny i słowny. Znajdziemy w nich zarówno informacje na temat przeszłości kultury Puszczy Sandomierskiej, jak i jej stanu obecnego oraz radykalnych przemian, jakie stały się w ostatnich kilku dziesięcioleciach jej udziałem.


Spis treści:

Krzysztof Ruszel: Wstęp
Piotr Miodunka: Przemiany środowiska geograficznego i procesy społeczno-gospodarcze w Puszczy Sandomierskiej do 1914 roku
Krzysztof Ruszel: Lasowiacka tradycja - ginące pejzaże kultury
Wojciech Dragan: Gospodarka leśna – zbieractwo, łowiectwo, pszczelarstwo i rybołówstwo.
Damian Drąg: Drzewa i krzewy w przestrzeni kulturowej mieszkańców Puszczy Sandomierskiej
Katarzyna Ignas: Obrzędowość rodzinna
Justyna Niepokój: Świętowanie doroczne
Małgorzata Wójtowicz-Wierzbicka: Medycyna ludowa – ślady dawnych praktyk leczniczych
Agata Witowicz: Folklor muzyczny
Jolanta Dragan: Folklor słowny
Agnieszka Kościuk: Język – współczesne obserwacje
Elżbieta Skromak: Trwanie, odtwarzanie i nowe kreacje kultury ludowej
Jacek Tejchma: Przemiany systemu wartości. Kształtowanie się nowego modelu życia i współżycia mieszkańców wsi w powiązaniu ze zjawiskiem współczesnej emigracji.
Jacek Bardan: Archiwum badań.
Materiały z badań - wypis z inwentarzy
Pieśni i melodie
Filmy

Książka jest w całości dostępna online 

 

 

Kronika parafii Rzochów

w opracowaniu Krzysztofa Haptasia

Na kronikę składają się cenne dokumenty, fotografie, księgi rękopiśmienne i wiele innych materiałów źródłowych prezentujących nie tylko historię rzochowskiej parafii, ale też miasteczka i okolicznych wsi na przestrzeni ponad 130 lat.

W przedmowie ks. Jerzego Ptaka, proboszcza parafii pw. św. Marka Ewangelisty w Mielcu – Rzochowie, czytamy: „Cieszymy się, że kronika pisana ręcznie przez kolejnych księży proboszczów: ks. Józefa Mozdżeniowskiego, ks. Adama Grębosza, ks. Karola Dobrzańskiego i ks. dr. Tomasza Rzepkę będzie dostępna dla szerszego grona ludzi. Dzięki tej publikacji będziemy mogli poznać zamierzchłe dzieje parafii rzochowskiej, zarówno kościoła, jak i  parafialnej społeczności z tamtych lat. Niech będzie zachętą dla nas, współcześnie żyjących, byśmy to, co dobre kultywowali w naszych rodzinach, lokalnej społeczności i przekazywali potomnym naszą historię, dokumentując ją współczesnymi środkami przekazu”.   

Zapraszamy do nabycia tego cennego wydawnictwa w cenie 38 zł. 

  

Uwagi w kwestii poznania. Księga Jubileuszowa prof. Adama Palucha

red. Jacek Bardan, Konrad Górny, Kolbuszowa - Wrocław 2013


Spis treści:


Tomasz Strączek, Macedoński obrzęd z ciszą w tle
Jacek Bardan, Saga Lugeonu
Wojciech Józef Busztra, Życie jako forma badania. Przypadek Paula Ricoeura
Andrzej Zybertowicz, Bądź sobą. Wybierz Jezusa Chrystusa!
Grzegorz Dąbrowski, W stronę konkretu
Dariusz Aleksandrowicz, Max Scheler w kontekście socjologii wiedzy
Katarzyna Majbroda, O ‘Pakcie etnograficznym’, czyli teren w dialogu z teorią i antropologicznym tekstem
Wojciech Kruszelnicki, Epistemologiczne i kulturoznawcze implikacje kategorii refleksyjności w socjologii właściwej
Leon Miodoński, Człowieczeństwo czy płeć? O intelektualnych uwarunkowaniach dyskusji o rolach społecznych
Zbigniew Kurcz, Od Saksów po Uecker-Randow. Polscy migranci na pograniczu polsko-niemieckim
František Vrhel, Teorie aliance a "Sto dvacet dni Sodomy"
Michał Mokrzan, Problematyka interpretacji i retoryki w poststrukturalizmie i postmodernizmie
Łukasz Michoń, O żałobie narodowej jako wydarzeniu medialnym
Łukasz Łuczaj, Etnobotanika polska u progu XXI wieku

 

Lasowiacka kapusta ziemniaczana na 12 sposobów

red. Izabela Wodzińska, Urszula Rzeszut-Baran, Kolbuszowa 2013

Publikacja jest podsumowaniem przedsięwzięcia pn. "Lasowiacka kapusta ziemniaczana na 12 sposobów". Na jej kartach znajdziecie tajemnice lokalnego rarytasu, jakim jest kapusta ziemniaczana wpisana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na Listę produktów tradycyjnych.

Publikacja współfinansowana przez Szwajcarię w ramach Szwajcarskiego Programu Współpracy z Nowymi Krajami Członkowskimi Unii Europejskiej

Pobierz PDF

 

Miasteczko i okolica – od średniowiecza do współczesności

red. Jadwiga Hoff, Kolbuszowa 2006 

Publikacja jest pokłosiem konferencji naukowej, która odbyła się w 2006 r. w Kolbuszowej w ramach zrealizowanego przez nasze Muzeum projektu „Tradycje naszej ziemi – ciągłość i trwanie”. Poświęcona jest problematyce miasteczka, jego najbliższej okolicy oraz ich wzajemnemu oddziaływaniu. W publikacji obok prac historyków znajdują się teksty napisane przez socjologów, językoznawców, etnografów – praktyków, co dało inne spojrzenie na badane zagadnienia i inne ich ujęcie.


Spis treści:

Wprowadzenie (Jadwiga Hoff),
Krzysztof Ożóg – "Regionalne centra miejskie w Małopolsce w średniowieczu (na przykładzie województwa sandomierskiego)",
Piotr Miodunka – "Miasteczko a wiejska okolica w czasach nowożytnych",
Jerzy Motylewicz – "Ludność wiejska w handlu małych miast w XVII-XVIII wieku",
Marek Klara – "Wpływ miast na wiejską kulturę prawną na przykładzie ziemi sanockiej (XIV-XVIII w.)",
Wojciech Mroczka, ks. Sławomir Zych – "Kościelna opieka społeczna w wioskach i małych miasteczkach na przykładzie prepozytur szpitalnych w Kolbuszowej i Cmolasie",
Krzysztof Ślusarek – "Między dominium a gminą. Przemiany w środowiskach lokalnych Galicji w latach 40.-70. XIX wieku (studium na przykładzie Kolbuszowej i Mielca)",
Jan Basta – "Samorząd rolniczy w Galicji w XIX wieku. Struktura, działalność, rola w rozwoju gospodarstwa wiejskiego",
Grzegorz Zamoyski – "Instytucje drobnego kredytu w Galicji",
Szczepan Kozak – "Obszary aktywności gospodarczej ludności miasta i wsi galicyjskiej na podstawie akt notarialnych. Badania sondażowe",
Andrzej Meissner – "Edukacja dzieci i młodzieży w powiecie kolbuszowskim w okresie autonomicznym 1867-1918",
Jadwiga Hoff – "Elity i ich rola w życiu małego miasta galicyjskiego",
Jacek Bardan – "Ziemianin wobec spraw obywatelskich – działalność społeczna i polityczna Jana Hupki w powiecie kolbuszowskim",
Danuta Blin-Olbert – "Współzależności ekonomiczne miasteczka i wsi w końcu XIX i na początku XX wieku",
Maria Marciniak – "Opowieści starego strychu – życie codzienne miasteczka 1. połowy XX w. w świetle przedmiotów znalezionych na strychu",
Rivka Parciack – "Społeczność żydowska miasteczka małopolskiego a okolica. Próba modelu",
Kazimierz Ożóg – "Polszczyzna małych miast i jej relacja do gwar okolicznych wsi",
Ks. Stanisław Nabywaniec – "Odpusty jako fenomen religijny i kulturowy na przykładzie Podkarpacia i Podbeskidzia",
Arkadiusz Tuziak – "Kapitał społeczny mieszkańców małych miast w kontekście wymogów nowoczesnego rozwoju",
Łucja Kapralska – "Lokalność w Sieci. Przestrzeń społeczna w przestrzeni wirtualnej na przykładzie stron www miejscowości powiatu kolbuszowskiego",
Włodzimierz Mędrzecki – "Miasteczko i okolica we współczesnej Polsce".

 

Tradycje naszej ziemi – ciągłość i trwanie

red. Jacek Bardan, Kolbuszowa 2006 

Publikacja zawiera materiały z seminariów szkoleniowych zorganizowanych w latach 2005-2006 w ramach zrealizowanego przez nasze Muzeum projektu „Tradycje naszej ziemi – ciągłość i trwanie”. Są tu teksty dotyczące zachowania i praktycznego wykorzystania zasobów kulturowych i przyrodniczych regionu. Publikacja ta może być świetnym źródłem inspiracji do wykorzystywania jego bogactw kulturowych i przyrodniczych.


Spis treści:

Wstęp (Jacek Bardan),
Krzysztof Ruszel – "Ogólna charakterystyka regionu lasowiackiego",
Zdzisław Bednarz – "Las w życiu mieszkańców Płaskowyżu Kolbuszowskiego",
Bartłomiej Peret – "Zagospodarowanie turystyczne na terenie nadleśnictwa Kolbuszowa szansą dla rozwoju i promocji regionu",
Krzysztof Ruszel – "Na tropach niepisanej historii. Kapliczki, legendy i opowieści ludowe jako atrakcja turystyczna",
Jolanta Dragan – "Obrzędowość doroczna i rodzinna Lasowiaków źródłem poznania regionu oraz jej wykorzystanie jako wizytówki i atrakcji regionalnej",
Janina Olszowy – "Lasowiackie jadło we współczesnej kuchni",
Jerzy Skrzypczak – "Rezydencje i dwory w krajobrazie wsi lasowiackiej",
Zbigniew Jucha – "Rewitalizacja założeń podworskich – szanse i zagrożenia",
Andrzej T. Papliński – "Rolnik – dowód osobistego niedołęstwa? Wizje architektoniczne domów na wsi od czasów powojennych do współczesności",
Justyna Markowska-Zemanek – "Inspiracje regionalne w projektowaniu architektonicznym",
Tomasz Soliński, Jan Krupa – "Miejsce walorów przyrodniczych i kulturowych w budowaniu oferty turystycznej i promocji regionu".

 

Stefan Sienicki, "Meble Kolbuszowskie"

Warszawa 1936 (Reprint) [sklepik]

Fragm. publikacji: „W Polsce powszechną była w epoce XVIII w. i do dzisiaj przetrwała tradycja meblarstwa kolbuszowskiego. Tradycja ta jest tak rozpowszechniona, że nie ma w Polsce kustosza muzeum, nie ma historyka sztuki, który by nie wiedział o istnieniu niegdyś produkcji mebli w Kolbuszowej, nie ma architekta-meblarza lub antykwariusza, któremu by nazwa tych mebli nie była znaną. Z nazwą mebli kolbuszowskich spotyka się każdy, kto bliżej interesuje się zbiorami mebli w muzeach polskich lub poszukuje mebli w antykwariatach w Warszawie lub w innych miastach w Polsce”, str. 75-76.

 

"Kolbuszowa 300 lat miasta" - materiały z sesji naukowej 6-7 X 2000 r.

red. Jacek Bardan, Kolbuszowa 2001


Spis treści:

Wstęp (Jacek Bardan),
Józef Półćwiartek – "Panowie feudalni na Kolbuszowej i ich majętności w XVII-XVIII wieku",
Waldemar Kowalski – "Dzieje parafii Kolbuszowa w okresie przedrozbiorowym",
Franciszek Zacny – "Rola dworu Lubomirskich i Sanguszków w rozwoju miasta Kolbuszowa na przełomie XVII i XVIII wieku",
Irena Swaczyna – "Charakterystyka konstrukcji i intarsji mebli kolbuszowskich",
Wojciech Lipowicz – "O meblarstwie kolbuszowskim polemicznie",
Krzysztof Ślusarek – "Kolbuszowa w dobie uwłaszczenia chłopów (połowa XIX wieku)",
Piotr Franaszek – "Kolbuszowa w Roczniku Statystyki Galicji",
Jacek Bardan – "Życie codzienne w Kolbuszowej na przełomie XIX i XX wieku w świetle wspomnień jej mieszkańców",
Grzegorz Zamoyski – "Budżet i gospodarka finansowa władz miejskich Kolbuszowej na przełomie XIX i XX wieku",
Jan Basta – "Instytucje oszczędnościowo-kredytowe w Kolbuszowej w okresie zaborów (do 1914 roku)",
Zbigniew K. Wójcik – "Samorząd miejski w Kolbuszowej 1918-1939",
Marian Piórek – "Regionalne wydawnictwa naukowe w Kolbuszowej do 2000 roku (komunikat)".

 

Jacek Bardan, "Dawne pieczęcie i herb Kolbuszowej" - Varia Kolbuszowskie

Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy, Muzeum Kultury Ludowej, Kolbuszowa 1998

Publikacja przedstawia pochodzenie i dzieje herbu Kolbuszowej, który jest jednym z ciekawszych zabytków heraldycznych w Polsce.